Cải tạo nhà đang có khách thuê: Luật quy định gì về chỗ ở tạm và giá thuê

Cải tạo nhà đang có khách thuê Luật quy định gì về chỗ ở tạm và giá thuê

Nhà đang cho thuê ổn định, tiền thuê về đều mỗi tháng, nhưng sàn đã bong và nhà vệ sinh xuống cấp. Sửa thì sợ khách phản ứng, thậm chí sợ vi phạm luật. Không sửa thì nhà càng xuống cấp, lâu dần khó giữ được giá thuê.

Luật Nhà ở 2023 có một điều riêng cho đúng tình huống này. Bài viết giải thích chủ nhà được làm gì, phải thỏa thuận gì với khách và khi nào được điều chỉnh giá thuê. Bức tranh đầy đủ về cải tạo nhà cho thuê nằm trong cẩm nang cải tạo nhà cho thuê cho chủ nhà đầu tư.

Chủ nhà có được tự sửa nhà khi khách đang ở không?

Không tự ý được. Theo khoản 1 Điều 132 Luật Nhà ở 2023 (Luật số 27/2023/QH15, có hiệu lực từ 01/01/2025), chủ nhà chỉ được bảo trì hoặc cải tạo nhà đang cho thuê khi bên thuê đồng ý. Hai ngoại lệ là trường hợp khẩn cấp và bất khả kháng.

Nói cách khác, nếu ống nước vỡ hay hệ thống điện có nguy cơ chập cháy, bạn xử lý ngay được. Còn đục tường, thay sàn hay làm lại nhà vệ sinh thì phải hỏi khách trước. Khi khách đã đồng ý, họ có trách nhiệm tạo điều kiện để bạn thi công.

Đường ống nước bị hỏng
Đường ống nước bị hỏng

Nếu khách không đồng ý, bạn có ba lựa chọn thực tế: xử lý phần khẩn cấp để bảo đảm an toàn, thương lượng một khoản hỗ trợ để khách chấp thuận, hoặc chờ hết hợp đồng rồi cải tạo giữa hai kỳ thuê. Cách thứ ba thường gọn nhất vì không phải xin đồng ý, không lo chỗ ở tạm và không tranh luận về giá, chỉ cần tính thời gian thi công ngắn để tiền thuê không bị mất nhiều.

Khách phải dọn đi thì ai lo chỗ ở và tiền thuê?

Luật không ấn định một mức hỗ trợ cố định. Theo khoản 3 Điều 132, nếu khách phải chuyển chỗ ở để bạn cải tạo, hai bên thỏa thuận về chỗ ở tạm và tiền thuê trong thời gian đó. Nếu khách tự lo chỗ ở và đã trả trước tiền thuê cho cả thời gian sửa, bạn phải hoàn lại phần tương ứng.

Điều quan trọng và hay bị bỏ sót là thời gian cải tạo không tính vào thời hạn hợp đồng. Giả sử hợp đồng 12 tháng, từ 01/01 đến 31/12, hai bên thống nhất sửa nhà vệ sinh và sàn trong 4 tuần, khách dọn đi tạm. Ngày kết thúc hợp đồng sẽ dời lùi khoảng 4 tuần so với 31/12. Hãy ghi ngày hết hạn mới vào phụ lục hợp đồng để hai bên không hiểu khác nhau.

Sửa xong có được tăng giá thuê không?

Được, nhưng có điều kiện. Khoản 2 Điều 132 cho phép bạn điều chỉnh giá thuê ở mức hợp lý sau khi cải tạo xong, chỉ khi thời gian thuê còn lại bằng hoặc ít hơn một phần ba thời hạn hợp đồng. Nếu khách không đồng ý với mức giá mới, khách có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và được bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Sửa lại hợp đồng thuê nhà
Sửa lại hợp đồng thuê nhà

Với hợp đồng 12 tháng, mốc một phần ba là 4 tháng. Sửa xong khi còn 7 tháng thì chưa đủ điều kiện, bạn cần chờ đến kỳ gia hạn hoặc thỏa thuận riêng với khách. Sửa xong khi còn 3 tháng thì bạn được đề xuất mức giá mới, và khách có quyền không đồng ý. Với hợp đồng 24 tháng, mốc này là 8 tháng.

Cũng nên nhớ rằng tăng giá bất hợp lý hoặc tăng giá mà không báo trước theo thỏa thuận có thể là căn cứ để khách chấm dứt hợp đồng theo Điều 172. Khi đó khách phải thông báo bằng văn bản trước ít nhất 30 ngày, trừ khi hai bên có thỏa thuận khác.

Nếu chủ nhà không chịu sửa thì khách có quyền gì?

Hiểu quyền của khách cũng giúp bạn tránh rủi ro. Theo khoản 4 Điều 132, nếu nhà hư hỏng cần bảo trì mà chủ nhà không làm, khách được tự bảo trì sau khi thông báo bằng văn bản trước ít nhất 15 ngày, nêu rõ mức độ và kinh phí. Chủ nhà phải thanh toán kinh phí đó hoặc trừ dần vào tiền thuê. Hư hỏng do chính khách gây ra thì không thuộc diện này. Theo Điều 172, khách cũng có thể chấm dứt hợp đồng nếu nhà hư hỏng nặng mà chủ nhà không sửa.

Nên ghi gì vào giấy trước khi cho thợ vào nhà?

Một thỏa thuận cải tạo bằng văn bản nên có: danh mục hạng mục và thời gian bắt đầu, dự kiến xong; phương án chỗ ở tạm hoặc hoàn tiền thuê trả trước; cách xử lý đồ đạc của khách; ngày hết hạn hợp đồng mới; giá thuê sau cải tạo nếu có điều chỉnh. Có thể tham khảo cách ghi như sau, rồi chỉnh theo hợp đồng thực tế:

  • “Bên A thực hiện cải tạo các hạng mục [..] từ ngày [..] đến dự kiến ngày [..]. Bên B đồng ý và tạo điều kiện thi công.”
  • “Thời gian cải tạo không tính vào thời hạn hợp đồng. Ngày kết thúc hợp đồng sau điều chỉnh là [..].”
  • “Giá thuê sau cải tạo là [..] đồng/tháng, áp dụng từ ngày [..]. Nếu Bên B không đồng ý, các bên xử lý theo khoản 2 Điều 132 Luật Nhà ở 2023.”

Nếu sau khi sửa bạn định chia phòng hoặc tăng số người ở, hãy xem trước nhà cho thuê chia phòng phải đạt chuẩn PCCC nào. Để ước tính khoản đầu tư và mức tăng giá thuê hợp lý, bạn có thể đọc chi phí cải tạo căn hộ để cho thuê.

Câu hỏi thường gặp

1. Cải tạo nhà cho thuê có phải xin phép xây dựng không?

Việc có phải xin phép hay không phụ thuộc mức độ cải tạo, không phụ thuộc nhà có đang cho thuê hay không. Sửa bên trong không đổi công năng và không ảnh hưởng kết cấu chịu lực thường được miễn giấy phép. Đục phá kết cấu hoặc chia lại phòng thì cần kiểm tra riêng. Bạn có thể xem thêm bài cải tạo căn hộ chung cư có cần xin phép không.

2. Nên cải tạo khi đang có khách hay giữa hai kỳ thuê?

Giữa hai kỳ thuê gần như luôn gọn hơn, với cái giá là tiền thuê bị mất trong thời gian trống. Vì vậy cần lên kế hoạch thi công thật ngắn và chuẩn bị sẵn khách cho thuê lại.

3. Giấy tờ nào bắt buộc phải làm bằng văn bản?

Luật yêu cầu bên thuê thông báo bằng văn bản khi tự bảo trì, và việc điều chỉnh hợp đồng nên được lập thành phụ lục. Dù không phải mọi thỏa thuận đều bắt buộc bằng văn bản, ghi giấy là cách duy nhất để tránh tranh chấp sau này.

Kết luận

Cải tạo nhà đang có khách thuê không bị cấm, nhưng cần ba điều: khách đồng ý, thỏa thuận rõ về chỗ ở tạm, và chỉ điều chỉnh giá khi thời gian thuê còn lại từ một phần ba hợp đồng trở xuống. Việc nên làm đầu tiên là ghi mọi thỏa thuận bằng văn bản trước khi cho thợ vào nhà.

Khi cân nhắc nên chi vào hạng mục nào, bạn có thể xem tiếp bài chi phí cải tạo căn hộ để cho thuê. Nếu cần khảo sát hiện trạng để lên phương án và thời gian thi công, bạn có thể liên hệ để được tư vấn trực tiếp.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo dựa trên Luật Nhà ở 2023. Với hợp đồng giá trị lớn hoặc khi đã có tranh chấp, bạn nên hỏi ý kiến luật sư.