Nhà cho thuê chia phòng phải đạt chuẩn PCCC nào trước khi cải tạo?

Nhà cho thuê chia phòng phải đạt chuẩn PCCC nào trước khi cải tạo

Chia một căn nhà thành nhiều phòng cho thuê là cách tăng thu nhập quen thuộc ở Hà Nội. Nhưng sau các vụ cháy nhà trọ và chung cư mini, cơ quan chức năng kiểm tra rất chặt, và nhiều chủ nhà băn khoăn: nhà mình có phải làm PCCC không, làm đến mức nào, sai thì bị gì.

Bài viết giúp bạn xác định nhà thuộc nhóm nào, những việc nào luôn phải làm dù nhà nhỏ, và nên đưa yêu cầu PCCC vào bản vẽ ngay từ đầu để không phải đục sửa lại. Phần tổng quan có trong cẩm nang cải tạo nhà cho thuê.

Nhà của tôi có phải làm PCCC không?

Gần như mọi nhà chia phòng cho thuê đều phải đạt một mức an toàn PCCC tối thiểu. Điều khác nhau là mức độ, và nó phụ thuộc vào số tầng, tổng diện tích sàn và công năng, không chỉ vào số phòng. Các văn bản bạn cần biết gồm Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15, Nghị định 105/2025/NĐ-CP (cùng hiệu lực từ 01/07/2025) và QCVN 10:2025/BCA (ban hành kèm Thông tư 103/2025/TT-BCA, hiệu lực từ 30/12/2025).

Tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy
Tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy

Theo tổng hợp Bảng A.1 Phụ lục A QCVN 10:2025/BCA từ đơn vị chuyên ngành PCCC, ngưỡng bắt buộc báo cháy tự động như sau:

Loại nhà Báo cháy tự động bắt buộc từ Báo cháy độc lập được dùng khi
Dãy phòng trọ cho thuê dài hạn, nhà trọ sinh viên, công nhân 5 tầng hoặc 700 m² sàn Dưới 5 tầng và dưới 1.500 m² sàn
Nhà nghỉ, khách sạn, cơ sở lưu trú khác 3 tầng hoặc 700 m² sàn Dưới 5 tầng và dưới 1.500 m² sàn
Nhà ở riêng lẻ có kinh doanh dịch vụ (phần kinh doanh dưới 30% sàn) 7 tầng Được phép dùng

Ví dụ, một nhà trọ 4 tầng, tổng sàn 600 m² nằm ở nhóm đầu tiên và dưới ngưỡng bắt buộc báo cháy tự động, nên thường được dùng báo cháy độc lập. Nếu phần kinh doanh chiếm từ 30% sàn trở lên, nhà được xếp theo loại hỗn hợp hoặc theo công năng kinh doanh, ngưỡng sẽ khác.

Về diện quản lý PCCC, theo Phụ lục I Nghị định 105/2025/NĐ-CP (theo tài liệu tổng hợp), cơ sở lưu trú từ 2 tầng hoặc từ 50 m² sàn, và nhà ở kết hợp kinh doanh có diện tích kinh doanh từ 50 m², thuộc danh mục. Nhà trọ và chung cư mini không được gọi tên riêng, nên cách xếp loại còn phụ thuộc cách áp dụng ở địa phương. Cách chắc chắn nhất là mang bản vẽ hiện trạng đến hỏi Công an phường hoặc xã, hay một đơn vị tư vấn PCCC có năng lực.

Nhà nhỏ dưới ngưỡng có được bỏ qua không?

Không. Dưới ngưỡng bắt buộc không có nghĩa là không cần làm gì. Nhà nào cũng cần lối thoát nạn thông suốt, bình chữa cháy ở chỗ dễ lấy, hệ thống điện đúng tải có aptomat bảo vệ, và hồ sơ cơ bản gồm nội quy, phương án chữa cháy, biên bản tự kiểm tra. Với nhà nhiều tầng, mỗi tầng cần có cảnh báo âm thanh liên động. Đầu báo rời, không kêu sang tầng khác, được coi là chưa đạt.

Khi cải tạo chia phòng, cần chú ý gì ở từng giai đoạn?

Giai đoạn rẻ nhất để xử lý PCCC là khi vẽ bản vẽ. Mỗi phòng nên có ít nhất một lối ra hành lang hoặc cầu thang chung, không đi xuyên qua phòng khác. Đừng bịt cửa sổ, ô thoáng hay giếng trời khi chia thêm phòng, vì phòng sẽ mất lối thoát thứ hai. Tủ điện, bình gas, kho đồ hoặc khu để xe không nên đặt ở chân cầu thang. Hãy chừa sẵn vị trí cho báo cháy, đèn sự cố, biển chỉ dẫn và bình chữa cháy ngay trên bản vẽ.

Khi thi công, cửa thoát hiểm phải mở được từ bên trong, không dùng khóa cần chìa để thoát ra. Đi điện đúng tiết diện dây và có aptomat bảo vệ từng tầng hoặc từng phòng. Nếu nhà kết hợp kinh doanh ở tầng 1, cần ngăn cháy giữa khu kinh doanh và khu ở.

Khi nghiệm thu và vận hành, hãy dán sơ đồ thoát nạn trên mỗi tầng, lập nội quy PCCC và hướng dẫn người thuê không chèn lối thoát, không câu mắc điện, không sạc xe sai nơi. Lưu ảnh, hóa đơn thiết bị và biên bản nghiệm thu để làm hồ sơ khi bị kiểm tra.

Nếu căn nhà đang có khách thuê, bạn cần thỏa thuận chỗ ở tạm và giá thuê, xem cải tạo nhà đang có khách thuê. Các khoản chi cho hạng mục PCCC nên được tính cùng dự toán chung, xem chi phí cải tạo căn hộ để cho thuê.

Làm sai hoặc chưa làm thì sao?

Theo Chỉ thị 19/CT-TTg ngày 30/03/2025, mốc cuối tháng 3/2025 là hạn để cơ sở không bảo đảm PCCC phải dừng hoạt động. Mốc này đã qua, nên nhà đang cho thuê mà chưa đạt cần xử lý ngay thay vì chờ thêm thông báo.

Người thuê cũng có thể bị xử phạt. Theo tài liệu tổng hợp về Nghị định 69/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 20/04/2026), người thuê, mượn, ở nhờ nhà ở có thể bị phạt khi vi phạm như câu mắc điện hay chèn lối thoát nạn. Chủ nhà nên đưa các điều này vào nội quy và hợp đồng thuê.

Xử lý vi phạm phòng cháy chữa cháy
Xử lý vi phạm phòng cháy chữa cháy

Còn hai mốc khác nên hỏi lại cơ quan địa phương vì tôi chỉ thấy trong tài liệu tổng hợp. Thứ nhất, nhà ở kết hợp kinh doanh từ 50 m² trở lên phải lắp thiết bị truyền tin báo cháy theo hạn 01/07/2027 (khoản 2 Điều 27 Nghị định 105/2025/NĐ-CP). Thứ hai, Hà Nội có lộ trình khắc phục theo năm cho nhóm cơ sở đưa vào sử dụng trước 29/06/2001 theo Nghị quyết 79/2025/NQ-HĐND. Về mức phạt tiền, các tài liệu không thống nhất con số nên bài không nêu, bạn có thể tra Nghị định 106/2025/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 69/2026/NĐ-CP) hoặc hỏi cơ quan PCCC.

Câu hỏi thường gặp

1. Chia phòng có phải xin phép xây dựng không?

Nếu chỉ ngăn bằng vách nhẹ, không đổi công năng và không ảnh hưởng kết cấu chịu lực thì thường được miễn giấy phép. Đục phá tường chịu lực, nâng sàn hay đổi công năng thì cần kiểm tra riêng. Yêu cầu PCCC là thủ tục độc lập, phải bảo đảm dù có cần giấy phép hay không.

2. Nên hỏi gì khi gặp Công an PCCC hoặc đơn vị tư vấn?

Năm câu nên mang theo: nhà tôi thuộc nhóm nào theo QCVN 10:2025/BCA và Nghị định 105/2025/NĐ-CP; tôi cần báo cháy tự động hay được dùng báo cháy độc lập; thiết bị truyền tin báo cháy có bắt buộc không và hạn khi nào; phương án chia phòng này đã đảm bảo lối thoát nạn chưa; cần lập những hồ sơ nào và ai kiểm tra định kỳ.

3. Lỗi chia phòng nào hay gặp nhất?

Bịt cửa sổ hoặc giếng trời khiến phòng mất lối thoát thứ hai, đặt tủ điện hoặc kho đồ ở chân cầu thang, và làm lồng sắt kín không có cửa mở từ bên trong. Cả ba đều rẻ hơn nhiều nếu sửa ở bản vẽ.

Kết luận

Với nhà cho thuê chia phòng, PCCC là điều kiện để hoạt động ổn định, không phải khoản chi có thể tính sau. Hãy xác định đúng nhóm quy mô, đưa lối thoát nạn và thiết bị vào bản vẽ ngay từ đầu, và làm việc với cơ quan PCCC địa phương khi cần.

Khi đã chốt phương án, bạn có thể xem tiếp bài chi phí cải tạo căn hộ để cho thuê để lập ngân sách. Nếu cần khảo sát nhà trước khi chia phòng, bạn có thể liên hệ để được tư vấn.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ Luật 55/2024/QH15, Nghị định 105/2025/NĐ-CP, QCVN 10:2025/BCA và tài liệu hướng dẫn của các đơn vị chuyên ngành. Ngưỡng và yêu cầu cụ thể cần được đối chiếu với văn bản gốc và cơ quan PCCC có thẩm quyền.